Yapay zekâ · SeriHalüsinasyon Müzesi
Yapay zekâ bilmediğini söylemek yerine bazen kendinden emin bir dille uydurur. Biz buna sözlüğümüzde “halüsinasyon” değil, “uydurma” diyoruz. Bu müzede, dünyanın konuştuğu uydurmalar sergileniyor. Amaç alay etmek değil: aynı hataya düşmemek.
Eser 012023 · New York, ABD
Olmayan mahkeme kararları
Yapay zekâ dedi kiBir avukat, havayolu şirketine açılan davada dilekçesini desteklemek için ChatGPT’den emsal karar istedi. Model altı karar sıraladı; isimleri, tarihleri, alıntılarıyla.
GerçekKararların hiçbiri yoktu. Avukat modele “bunlar gerçek mi?” diye sorduğunda da “evet” cevabı almıştı. Mahkeme avukatlara 5.000 dolar para cezası verdi (Mata - Avianca davası).
Ders: Yapay zekâya kaynağın gerçek olup olmadığını sormak, kaynağı kontrol etmek değildir. Kaynağı kendiniz açın.
Eser 022023 · Tanıtım videosu
Milyar dolarlık tek cümle
Yapay zekâ dedi kiGoogle, yeni sohbet robotu Bard’ın tanıtımında bir örnek soru gösterdi. Bard, güneş sistemi dışındaki bir gezegenin ilk fotoğrafını James Webb Uzay Teleskobu’nun çektiğini söyledi.
Gerçekİlk ötegezegen fotoğrafı yıllar önce, yerdeki bir teleskopla çekilmişti. Hata fark edildiği gün Alphabet’in piyasa değeri yaklaşık 100 milyar dolar düştü.
Ders: Kulağa en makul gelen cümle bile doğrulanmadan vitrine konmamalı.
Eser 032024 · Kanada
Sohbet robotunun verdiği söz
Yapay zekâ dedi kiAir Canada’nın sitesindeki sohbet robotu, yakınını kaybeden bir yolcuya indirimli “yas bileti” hakkını uçuştan sonra da isteyebileceğini söyledi.
GerçekŞirketin kuralı öyle değildi. Şirket “robotun sözünden biz sorumlu değiliz” dedi; tüketici mahkemesi kabul etmedi ve farkı yolcuya ödetti.
Ders: Kurumunuzun sitesindeki yapay zekâ ne söylerse, onu siz söylemiş sayılırsınız.
Eser 042024 · Arama sonuçları
Pizzaya yapıştırıcı
Yapay zekâ dedi kiGoogle’ın yapay zekâ özetleri, peynirin pizzadan kaymaması için sosa biraz yapıştırıcı eklenmesini; başka bir aramada her gün küçük bir taş yenmesini önerdi.
GerçekTavsiyelerin kaynağı yıllar önce bir forumda yazılmış bir şaka ve bir mizah sitesiydi. Model şakayı bilgi sandı.
Ders: Yapay zekâ ironiyi her zaman anlamaz. Kaynağın ne olduğu, cevabın ne olduğu kadar önemli.
Eser 052025 · Gazete eki
Kimsenin yazmadığı kitaplar
Yapay zekâ dedi kiABD’de bazı gazetelerde yayımlanan bir yaz okuma listesinde, ünlü yazarlara ait yeni romanlar ve konuları tanıtıldı.
GerçekListedeki kitapların önemli kısmı hiç yazılmamıştı. Listeyi hazırlayan serbest yazar yapay zekâ kullandığını ve kontrol etmediğini kabul etti.
Ders: Yapay zekâ ile hazırlanan içeriğin sorumluluğu, “yayınla” düğmesine basandadır.
Eser 062024 · Her yerde
“Strawberry” kelimesinde kaç “r” var?
Yapay zekâ dedi kiPek çok sohbet robotu bu basit soruya kendinden emin bir şekilde “iki” dedi, üsteledikçe de ikna etmeye çalıştı.
GerçekÜç. Modeller metni harf harf değil, parça parça (belirteç) gördüğü için harf saymak gibi basit işlerde şaşırabiliyor.
Ders: Akıcı konuşmak, doğru saymak demek değildir. Sayıları ve hesapları ayrıca kontrol edin.
Uydurmanın altı türü
Neden oluyor?Dil modelleri “doğruyu” değil, “en olası sonraki kelimeyi” üretir. Çoğu zaman olası olan doğrudur; ama bilgi eksik, soru yönlendirici ya da konu nadirse, model boşluğu akıcı ve inandırıcı bir uydurmayla doldurur.
Uydurma kaynakOlmayan makale, kitap, kanun maddesi ya da mahkeme kararı.
Sahte alıntıGerçek bir kişinin ağzından hiç söylemediği bir cümle.
Yanlış olguTarih, yer, rakam ya da “ilk” iddiası; kulağa doğru gelir, yanlıştır.
Özgüvenli hesap hatasıToplama, sayma, birim çevirme; adım adım gösterse bile.
Kural icadıŞirket politikası, iade şartı, resmî prosedür; olması gereken gibi anlatılır.
Kaynağı karıştırmaŞaka, hiciv ya da eski bilgi, güncel gerçek gibi sunulur.